
20 Ιανουαρίου
Η Αυθεντική Κίνηση, μία ενσώματη πρακτική κατάδυσης στον εαυτό, καλλιεργεί τη συνειδητότητα, την ενεργή προσοχή και την παρουσία του ατόμου στη στιγμή, μέσα από τη σχέση του με τον «μάρτυρα»/θεραπευτή που καθρεφτίζει τη σωματική και ψυχική του εμπειρία.
Η Αυθεντική Κίνηση αποτελεί μία ιδιαίτερη πρακτική ενσωμάτωσης του βιώματος που υποστηρίζει τη διαδικασία κατάδυσης στον εαυτό μέσα από την ελεύθερη κίνηση. Αρχικά, ήρθα σε επαφή με την πρακτική το 1987, καθώς συνεργαζόμουν με τη χορογράφο Dani Nikas και την ομάδα της στη Νέα Υόρκη. Η Αυθεντική Κίνηση, ως εργαλείο στο πλαίσιο δημιουργίας υλικού για μια νέα χορογραφία, αναδείκνυε πηγαία προσωπικά στοιχεία από τον κάθε χορευτή/ερμηνευτή, χτίζοντας έτσι έναν χώρο εμπιστοσύνης για καλλιτεχνική έκφραση και ζύμωση του συνόλου. Ο καθένας μπορούσε να ανακαλύψει απρόσμενες πτυχές του εαυτού του, να τις μοιραστεί με τους άλλους και να συνδεθεί με το συλλογικό ασυνείδητο της ομάδας. Η χορογράφος είχε την άδεια, αλλά και το προνόμιο από τον/την κάθε χορευτή/τρια που συμμετείχε, να εμπνευστεί, να αντλήσει και να συνθέσει κινητικά πρότυπα που προέκυπταν από το ιδιαίτερο υλικό του κάθε ατόμου στις πρόβες. Η διαδικασία αυτή προσέδιδε νόημα τόσο στο όραμα της χορογράφου όσο και στο έργο της, όπως αυτό διαμορφωνόταν από την ερμηνεία των χορευτών.
Η προσέγγιση αυτή για τη δημιουργία σύνθεσης μου άνοιξε τους ορίζοντες σε πολλαπλά επίπεδα. Έκτοτε, συνάντησα κι άλλους δασκάλους/ες του χορού καθώς και χοροθεραπευτές/τριες, όπως η Marcia Plevin (USA), η Melissa Matson (USA) με την οποία δίδαξα τρία δεκαήμερα retreat τη δεκαετία του ‘90 και η Ελένη Λεβίδη, με τις οποίες διερεύνησα τις έννοιες της πρακτικής σε μεγαλύτερο βάθος, εφαρμόζοντας την Αυθεντική Κίνηση τόσο σε καλλιτεχνικό, όσο και σε θεραπευτικό επίπεδο.
Το πλαίσιο της Αυθεντικής Κίνησης προτείνει με έναν μοναδικά απλό τρόπο τη σύνδεση του ατόμου με τον εσωτερικό παρατηρητή και τις πηγές του. Καλλιεργεί τη σχέση ανάμεσα στον «κινούμενο» και στον «μάρτυρα», ο οποίος καθρεφτίζει και υποστηρίζει με αυθεντικότητα, ενεργή προσοχή και παρουσία την εμπειρία του άλλου. Το ενδιαφέρον είναι πως δεν χρειάζεται να είναι κάποιος/α χορευτής/τρια και να έχει εμπειρία στην κίνηση για να συμμετέχει.
Καθώς ο χορός και η μελέτη του αυτοσχεδιασμού με οδηγούν πάντα στον δρόμο της αυτεπίγνωσης και της αυτοέκφρασης, η πρακτική της Αυθεντικής Κίνησης προσφέρει στη δουλειά μου με τον άνθρωπο γόνιμο έδαφος για να αποκαλύπτονται πλευρές του ασυνείδητου, σωματοποιημένα συναισθήματα και η έκφραση της φαντασίας. Εκπαιδεύοντας τον κινούμενο στο να συνδεθεί με τον εσωτερικό παρατηρητή και να μπορεί να διαχωρίσει τον κριτή που φέρει μέσα του, δημιουργείται ένας ευρύς χώρος αποδοχής, στήριξης και συμπερίληψης της διαφορετικότητας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη διεύρυνση και την απελευθέρωση του ατόμου που επιτρέπει στον εαυτό του να ρισκάρει να εκτεθεί μέσα από την ευαλωτότητα και την ανθρωπιά του.
Χρησιμοποιώ έτσι την πρακτική αυτή σαν μέρος της διδασκαλίας της κίνησης, αλλά και στη δουλειά μου ως σωματική και κινητική ψυχοθεραπεύτρια. Με εκπλήσσει πάντα η ομορφιά που αναδύεται από την έκφραση της αυθεντικότητας του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά και ο οργανικός τρόπος με τον οποίο προκύπτει αυτό το προσωπικό ταξίδι μοιράσματος.
Η Αυθεντική Κίνηση δημιουργήθηκε ως μοντέλο θεραπευτικής διαδικασίας μέσω του χορού/κίνησης από την Αμερικανίδα χοροθεραπεύτρια Mary Starks Whitehouse τη δεκαετία του 1950. Η δουλειά της εστίαζε στην εκφραστική κίνηση για να βοηθήσει θεραπευτικά τους πελάτες της ως ψυχοθεραπεύτρια. Αργότερα, το μοντέλο της Αυθεντικής Κίνησης διευρύνθηκε ακόμα περισσότερο με τη βοήθεια της Janet Adler και της Joan Chodorow που ήταν μαθήτριές της. Και οι τρείς τους ενδιαφέρονταν να ανακαλύψουν τρόπους όπου ο χορός και η κίνηση μπορούν να επιφέρουν τη σύνδεση ανάμεσα στον νου, το σώμα και το πνεύμα. Όντας χορεύτριες συνέδεσαν τη βαθειά εμπειρία και γνώση που είχαν από τον χορό με την ψυχαναλυτική προσέγγιση σύμφωνα με τη θεωρία του Jung. Προτείνοντας ένα ανοιχτό πλαίσιο που υποστηρίζει την αυθόρμητη και ελεύθερη κίνηση, εστιάζοντας την προσοχή στις αισθήσεις και στα εσωτερικά συναισθήματα που αναδύονται μέσα από τη σωματική εμπειρία χωρίς εξωτερικούς περισπασμούς, ο κινούμενος/θεραπευόμενος μπορούσε να ανακτήσει τη γαλήνη του και την ηρεμία του νου.
Στόχος της πρακτικής είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου, όπου ο κινούμενος αναπτύσσει την αυτεπίγνωση και τη σύνδεση με το πηγαίο μέσα του. Εξερευνώντας τι συμβαίνει στο σώμα του στο παρόν, μπορεί να αφεθεί στο εσωτερικό του υλικό, στην εσωτερική του κίνηση και έκφραση, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες του χωρίς επίκριση. Το άτομο μαθαίνει να αφουγκράζεται τον εαυτό του στη δεδομένη στιγμή, αναγνωρίζοντας εικόνες, αναμνήσεις, αισθήσεις και συναισθήματα που προκύπτουν με την υποστήριξη του εσωτερικού παρατηρητή, αλλά και του εξωτερικού βλέμματος του μάρτυρα/θεραπευτή που τον καθρεφτίζει.
Το πλαίσιο της Αυθεντικής Κίνησης στηρίζεται στη σχέση ανάμεσα στον κινούμενο και στον μάρτυρα. Ο κινούμενος παίρνει τον χρόνο του για να ζεσταθεί, να τεντωθεί και να συντονιστεί με την εσωτερική του εμπειρία, έχοντας, αρχικά τουλάχιστον, τα μάτια του κλειστά. Ενθαρρύνεται από τον μάρτυρα να φέρει την προσοχή του στις σκέψεις, στα συναισθήματα, στις αναμνήσεις, στις αισθήσεις που τον διέπουν και τον κινητοποιούν, όπως εκείνος αισθάνεται ότι του ταιριάζει καλύτερα.
Ο κινούμενος μπορεί να επιλέξει τη σιωπή ή και τον ήχο ακολουθώντας ακόμα και τη φωνητική του έκφραση, ήχους που βγαίνουν από το σώμα του μέσα από τη διαδικασία της εμπειρίας του. Με τον τρόπο αυτό, εμπλέκεται με την ενεργή φαντασία του που δίνει μορφή στη σωματική του έκφραση. Απελευθερώνεται έτσι, ασυνείδητο υλικό, το οποίο εκδηλώνεται χωρίς επίκριση. Η διαδικασία κατάδυσης στον εαυτό παραπέμπει σε αυτό που ονομάζουμε συνειδητό όνειρο (lucid dreaming). Ο κινούμενος από τη μία έχει τον «έλεγχο» της εμπειρίας του και από την άλλη αφήνεται στο να κινηθεί από την ίδια τη διαδικασία. Θα μπορούσαμε να εντάξουμε την Αυθεντική Κίνηση σε ένα είδος διαλογισμού, πρακτικής που μελετά την άσκηση για αυτεπίγνωση (mindfulness).
Ο μάρτυρας/θεραπευτής ορίζει με τον κινούμενο τη χρονική διάρκεια της εμπειρίας του, συνήθως 20-30 λεπτά. Είναι πολύ σημαντικός ο χρόνος που δίνεται μετά με τη μορφή μοιράσματος για την επεξεργασία του υλικού που αναδύθηκε. Ο μάρτυρας, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας προσφέρει την υποστηρικτική, τη μη παρεμβατική και τη μη επικριτική στάση του στον κινούμενο. Αποφεύγοντας τις προβολές, τις ερμηνείες, τις προσωπικές κρίσεις και απόψεις προσφέρει χώρο σύνδεσης, διαθεσιμότητας, παρουσίας και ασφάλειας καθρεφτίζοντας την εμπειρία του κινούμενου σαν «ιδανικός γονιός».
Μπορεί έτσι ο κινούμενος να απελευθερώσει την έμπνευσή του και την εσωτερική του σοφία. Ο μάρτυρας/θεραπευτής είναι εκπαιδευμένος στο να μπορεί να εντοπίζει, να θυμάται και να περιγράφει στιγμές της εμπειρίας του κινούμενου, μεταφέροντας μέσα από τη δική του εσωτερική αντανάκλαση σκέψεις και συναισθήματα που προέκυψαν παρατηρώντας τον χωρίς ταύτιση και προβολή. Γεφυρώνει έτσι την ιστορία του κινούμενου μέσα από ένα όσο το δυνατόν πιο ουδέτερο βλέμμα στο μοίρασμα που ακολουθεί ατομικά ή ομαδικά. Εν κατακλείδι, βασικό στοιχείο για τη θεραπευτική διαδικασία ή απλά για τη μελέτη της Αυθεντικής Κίνησης είναι αυτή η σύνδεση ανάμεσα στον κινούμενο και στον μάρτυρα που συμβολίζει την πρωταρχική γονεϊκή σχέση, καλλιεργώντας την αυτεπίγνωση και την ενσυναίσθηση. Η συνθήκη αυτή επιτρέπει στον κινούμενο να έρθει σε επαφή με τον εαυτό του με αποδοχή, επουλώνοντας ίσως τραυματικές εμπειρίες.
Το μοίρασμα του ενσώματου βιώματος ανάμεσα στον κινούμενο και στον μάρτυρα αποτελεί ένα πολύ σημαντικό μέρος της διαδικασίας. Υπάρχουν διαφορετικά εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο θεραπευτής σε αυτή τη φάση. Το ασυνείδητο υλικό του κινούμενου έρχεται στην επιφάνεια και μορφοποιείται κυρίως μέσα από τον συνειδητό λόγο. Κάποιοι θεραπευτές εντάσσουν άλλους δημιουργικούς χώρους έμπνευσης για την άσκηση του μοιράσματος όπως τη γραφή, το σχέδιο, τη ζωγραφική, ενσωματώνοντας την εμπειρία του κινούμενου με ποιητικό τρόπο. Ο κινούμενος νοηματοδοτεί και γειώνει την προσωπική του ιστορία μιλώντας για αυτό που συνέβη κατά τη διάρκεια του βιώματός του στον ενεστώτα χρόνο. Αναλύοντας αναμνήσεις που του άφησαν αποτύπωμα κατά τη διάρκεια της άσκησης, συναντά τη σχέση του με τα σύμβολα, τις εικόνες και τα συναισθήματα που ήρθαν στην επιφάνεια. Η εμπειρία του σωματοποιείται και γίνεται έτσι μέρος της συνειδητότητάς του.
Συμβολικές εικόνες που προέκυψαν στην ομάδα, εργαστήριο μελέτης της Αυθεντικής Κίνησης με την Ελένη Λεβίδη, Αθήνα 2006