Συνειδητότητα και θεραπεία μέσα από το σώμα και την κίνηση

Χριστίνα Κλεισιούνη: Σωματική Ψυχοθεραπεύτρια, Δασκάλα Σύγχρονου Χορού – Κίνησης

(με βάση τις τεχνικές ενσωμάτωσης της κίνησης και τον αυτοσχεδιασμό), θεραπεύτρια Σιάτσου.

 

Το συναίσθημα είναι ένα σωματικό γεγονός

& η ζωή είναι μια σωματική εμπειρία.

 

Δυο λόγια για τη Σωματική Ψυχοθεραπεία

 

Η σωματική ψυχοθεραπεία βασίζεται στην έρευνα και τη βαθειά μελέτη του ανθρώπου από τον Βίλχελμ Ράιχ που ανέπτυξε μια καινοτόμο για την εποχή προσέγγιση στην ψυχανάλυση που συνδυάζει τη σωματική εμπειρία, τη συναισθηματική εκφόρτιση και την έκφραση μέσα από το λόγο, φέρνοντας μια βαθειά τομή στην κλασική ψυχανάλυση. Είναι μια μέθοδος που σήμερα δημιουργικά συνδυάζει και ενσωματώνει σύγχρονα συστήματα μελέτης (τεχνικές release: Rolfing, Feldenkrais, Fascia Therapy κ. ά.) της φυσιολογίας και της κίνησης με την ψυχανάλυση.

Στη σωματική ψυχοθεραπεία εντοπίζουμε, στο σώμα μας πρωτίστως, τους τρόπους με τους οποίους έχουμε μάθει να αναχαιτίζουμε την ελεύθερη έκφραση των συναισθημάτων μας, των βαθύτερων αναγκών μας. Μαθαίνουμε για τον εαυτό μας από τις «θωρακίσεις-άμυνες» και τη δομή του χαρακτήρα όπως αυτός αναπτύχθηκε από τα πρώιμα ηλικιακά στάδια, την αρχή της ιστορίας μας. Οι αντιστάσεις αυτές που καθορίζουν το χαρακτήρα και την προσωπικότητά μας, συχνά μας απομονώνουν καθώς γίνονται παγιωμένες προστασίες που ασυνείδητα ενσωματώσαμε στο μυοσκελετικό σύστημα και καθρεφτίζονται στη στάση του σώματος και την κίνηση. Καθημερινά τις χρησιμοποιούμε σαν μέσα επιβίωσης στις σχέσεις μας για να λειτουργήσουμε στη ζωή.

Κατά τη διαδικασία της ψυχανάλυσης - ψυχοθεραπείας δημιουργούμε ένα ασφαλές πλαίσιο μέσα από τη σχέση θεραπευτή-αναλυόμενου για να φωτίζουμε τις αιτίες που διαμορφώνουν τις άμυνες προστασίας και τις πεποιθήσεις που γεννήθηκαν μαζί τους, τα σχήματα που υιοθετεί ο καθένας μας και που καθορίζουν τις επιλογές μας, σχεδιάζοντας έτσι το σενάριο της προσωπικής μας ιστορίας. Η αυτογνωσία είναι ένα μακρύ ταξίδι κατάδυσης στον εσωτερικό εαυτό με συχνά απρόσμενους προορισμούς.

 

 

Αποθηκευμένα συναισθήματα, βιώματα, πεποιθήσεις: το σωματικό & το ψυχικό βάρος.

Πώς αισθανόμαστε το βάρος του σώματός μας; Πώς βιώνουμε «το βάρος» ανάλογα με τη νοητική, τη σωματική και τη συναισθηματική μας κατάσταση; Πώς αλλάζει η αντίληψή μας αυτή ανάλογα με τον τρόπο που «κατοικούμε» στο σώμα μας, ανάλογα με τον τρόπο που σκεφτόμαστε, ανάλογα με τον τρόπο που διαχειριζόμαστε την ενέργειά μας;

Αποθηκεμένα συναισθήματα, συναισθήματα που σπρώχνουμε στο ασυνείδητο που δε βρίσκουν τρόπο έκφρασης και αποφόρτισης δημιουργούν στασιμότητα της ενέργειας με αποτέλεσμα την «τοξικότητα» σε σχέση με τον εαυτό και τους άλλους.

 

Για να αποφύγουμε τον πόνο και τις εσωτερικές συγκρούσεις «ναρκώνουμε» τον εαυτό μας με εθιστικές συνήθειες που μας δίνουν προσωρινή ευχαρίστηση και μας τραβάνε την προσοχή από το άγχος, τη θλίψη, το φόβο και άλλα συναισθήματα που δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε. Στην εποχή της κρίσης βρισκόμαστε σε αδιέξοδο καθώς από τη μια πλευρά είμαστε εκτεθειμένοι απέναντι στην αλήθεια του εσωτερικού εαυτού που έχει ανάγκη να εκφράζεται συνεχώς και από την άλλη αδυνατούμε να χρησιμοποιήσουμε ψευδείς τρόπους άμυνας, στις οποίες καταφεύγαμε, όπως η υπερβολική κατανάλωση και η προσκόλληση στα υλικά αγαθά.

 

Το συναισθηματικό σύστημα έχει απόλυτη ανάγκη από κανονικές, συχνές και συστηματικές κινήσεις αποφόρτισης της ενεργείας ειδάλλως συσπάται, συρρικνώνεται, απενεργοποιείται, απονεκρώνεται, με σοβαρές συνέπειες, οι οποίες ξεκινούν από απλά συμπτώματα ευερέθιστης συμπεριφορά, πόνους σε όλο το σώμα, οργανικές δυσλειτουργίες, κούραση και έλλειψη ενέργειας, συμπτώματα που αν δεν αντιμετωπίζονται στην αιτία τους, μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές ασθένειες.

 

Για να αρνηθούμε τα συναισθήματά μας, πρέπει να αποκοπούμε από μέρη του εαυτού μας, από τη συναισθηματική του αλήθεια που τον συνδέει με την εσωτερική του «πυξίδα». Χάνοντας την επαφή ανάμεσα στο νου και το σώμα κάνουμε επιλογές οι οποίες οδηγούν σε δυσαρμονικές σχέσεις και τρόπους που εμποδίζουν την ικανοποίηση μέσα από την εγγύτητα και την αγάπη. Χτίζοντας άμυνες, τον ψυχικό χαρακτήρα και όπως αυτός σχετίζεται με την σωματική στάση και δομή σύμφωνα με την προσέγγιση της σωματικής ψυχοθεραπείας, βλέπουμε τον κόσμο και δημιουργούμε σχέσεις μέσα από το φακό τραυματικών βιωμάτων και παλιών συναισθημάτων όπως φόβους, θυμό και θλίψη.

Το ζητούμενο είναι η ενοποίηση νου και σώματος, να ασκηθούμε στη συνειδητότητα και να αρχίσουμε να συμπεριφερόμαστε στο σώμα μας με την αγάπη και το σεβασμό που χρειάζεται να δείχνουμε στα παιδιά.

 

Η βιωματική πρακτική αποκαλύπτει, μέσα από το σώμα και την κίνηση, τις πεποιθήσεις και τις ιστορίες του νου, τις αντιστάσεις που μας οδηγούν να «κακοποιούμε» συναισθηματικά και σωματικά τον εαυτό μας. Τυπικά συμπτώματα διαχωρισμού σώματος και νου είναι η κατάθλιψη που προέρχεται από τον εσωτερικευμένο θυμό, τον φόβο και τον πόνο, το να νιώθουμε αβοήθητοι, ανήμποροι, ανίσχυροι αλλά και όταν υποβόσκει ή κυριαρχεί ένα αίσθημα αγωνίας, άγχους και ανησυχίας από την πίεση που αισθανόμαστε λόγω των ανεπίλυτων εσωτερικών συγκρούσεων ή αρνητικών συναισθημάτων που απαιτούν την προσοχή μας.

Η στάση του σώματος σε συνάρτηση με την αναπνοή και πιο συγκεκριμένα, ο τρόπος με τον οποίο συνδιαλεγόμαστε με τη βαρύτητα και τη στήριξη που μας δίνει η γη, αποτελούν σημαντικά εργαλεία επίγνωσης και αυτογνωσίας στη σωματική ψυχοθεραπεία.

Οι σωματικές συνήθειες αντανακλούν παλιές εγγραφές, αποτέλεσμα βιωμάτων από τα πρώιμα στάδια της ζωής μας. Καθρεπτίζουν τον τρόπο με τον οποίο σκεπτόμαστε. Η σκέψη μας με συνειδητό ή ασυνείδητο τρόπο διαμορφώνει το τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τον κόσμο, καθορίζει τις επιλογές μας και παίζει καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις μας και την ικανοποίηση ή όχι που παίρνουμε από αυτές. Όταν αντιλαμβανόμαστε αυτό που συμβαίνει καθώς ερχόμαστε σ’ επαφή με την αλήθεια του σώματος, έχουμε την ευκαιρία να αφουγκραστούμε και να συνδεθούμε με εκείνα τα μέρη του εαυτού που αποφεύγουμε. Αφυπνίζοντας και αλλάζοντας την εσωτερική μας συνείδηση, αποκτώντας μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και νέα εργαλεία για ειλικρινή επικοινωνία με τον εαυτό, εμβαθύνουμε περισσότερο στις ουσιαστικές μας ανάγκες και αναλαμβάνουμε την εκπλήρωσή τους. με σωματικρ

Θέματα που διερευνούμε με την εμπειρική πρακτική σε ομάδα αυτογνωσίας

  • την αναπνοή, πού και πώς την εντοπίζουμε στο σώμα μας μέσα από απλές καθημερινές κινήσεις όπως το περπάτημα, την εσωτερική κίνηση κατά τη διάρκεια της στάσης και το κάθισμα.
  •  ασκήσεις «γείωσης».Τι συμβαίνει όταν στεκόμαστε όρθιοι; Ποιά είναι η σχέση μας με το έδαφος; Πού αισθανόμαστε δύναμη, στήριξη και πού νιώθουμε κούραση και ένταση στο σώμα μας; Τι συναισθήματα γεννιούνται όταν ερχόμαστε σε επαφή με αυτό που βιώνουμε εστιάζοντας την προσοχή μας στο σώμα ατομικά καθώς και σε ζευγάρια; Πώς βιώνουμε την κίνηση της πτώσης σωματικά και συναισθηματικά; Πώς αφήνουμε το βάρος του σώματός μας να πάρει στήριξη από κάποιον άλλο; Πόση προσπάθεια βάζουμε για να στεκόμαστε όρθιοι; Πότε και πώς νιώθουμε ανάλαφρα, πιο ζωντανοί;
  • Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη χαλάρωση και την κατάρρευση; Τι εκφράζει η ένταση που παρατηρούμε σε διαφορετικά μέρη του σώματος; Πού ρέει η ενέργεια, πού και πώς την μπλοκάρουμε;
  • Πότε αφήνουμε τον εαυτό μας να νιώσει και να εκφράσει ελεύθερα αυτό που χρειάζεται;
  • Πώς αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας διαβάζοντας τα σημάδια που ασυνείδητα αποκαλύπτει η κίνηση του σώματός μας;
  • Πώς αναγνωρίζουμε τις εσωτερικές μας συγκρούσεις & τις αντιστάσεις που μας εμποδίζουν να ακολουθήσουμε τις ανάγκες του εαυτού;
  • Ποιοι είναι οι μηχανισμοί που μας ωθούν να αποφεύγουμε την εγγύτητα;
  • Ποια είναι η σχέση μας με την εξάρτηση και την αυτονομία;
  • Ποια είναι η σχέση μας με τον/ τους άλλους και πώς δουλεύουμε τη συνειδητότητα μέσα από τις δυναμικές που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών της ομάδας, την έκφραση των συναισθημάτων όπως αυτά αποκαλύπτονται από τη διαδικασία.
  • Πώς αναπτύσσουμε την προσοχή, τη σύνδεση νου και σώματος που αποφέρει την επίγνωση του εαυτού την κάθε στιγμή, την παρουσία και την επαφή ανάμεσα στον εσωτερικό μας κόσμο και το εξωτερικό περιβάλλον.

Στόχος της πρακτικής είναι 1) να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει μέσα μας χρησιμοποιώντας σαν καθρέφτη τη στάση του σώματος και τη σχέση μας με τους άλλους 2) να ανακαλύψουμε λειτουργικά εργαλεία στήριξης του εαυτού 3) να αφήσουμε συναισθήματα και ανάγκες να πάρουν χώρο για να εκφραστούν, να έρθουν στην επιφάνεια 4) να σχετιστούμε και να νιώσουμε συνδεδεμένοι με την ομάδα 5) να αισθανθούμε πιο ανοιχτοί  και  να βιώσουμε τη σημασία της ενσυναίσθησης προς τους άλλους συμμετέχοντες στην ομάδα 6) να γνωρίσουμε δυνατότητες  και ανάγκες που ενυπάρχουν κρυμμένες μέσα μας και ζητούν ικανοποίηση 7) να ανακαλύψουμε τρόπους που η ζωή μας αποκτά μεγαλύτερη ροή, ψυχική υγεία και ισορροπία και αποδοχή του εαυτού καλλιεργώντας τη σωματικότητα όπως αυτή συνδέεται με την έκφραση των συναισθημάτων μας.

Η διαδικασία εξέλιξης του επιπέδου συνειδητότητας του καθενός αποτελεί ένα μακρύ ταξίδι που κάθε στιγμή καθρεφτίζει τις σχέση μας με τον εαυτό και όλα όσα μας αποκαλύπτει η επαφή με τους άλλους ανθρώπους. Το παρελθόν δεν αλλάζει αλλά μπορεί  να αλλάξει η οπτική της ερμηνείας των βιωμάτων και οι πεποιθήσεις όπως αυτές έχουν γραφτεί μέσα μας και καθορίζουν τις επιλογές μας στο παρόν που σχεδιάζει το μέλλον.

Μπορεί κανείς να επιλέξει αν θέλει να δουλέψει θεραπευτικά με συστηματικές ατομικές συνεδρίες κάνοντας ανάλυση βάθους ή και να συμμετέχει σε ομάδα ψυχοθεραπείας. Για τη συμμετοχή στην ομάδα απαιτείται ένα μικρό χρονικό διάστημα ατομικών συνεδριών με τον θεραπευτή. Ο χρόνος διάρκειας των ατομικών συνεδριών πριν την ένταξη του αναλυόμενου στη θεραπευτική ομάδα εξαρτάται από τα θέματα που φέρνει ο ίδιος αλλά και από τη σχέση που αναπτύσσεται με τον αναλυτή.

 

 

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

­­Η Χριστίνα Κλεισιούνη είναι χορογράφος, καθηγήτρια χορού με ειδικότητα στον αυτοσχεδιασμό-Contact Improvisation και διδάσκει στην Αθήνα και το εξωτερικό τα τελευταία 24 χρόνια. Παράλληλα εργάζεται ως ψυχοθεραπεύτρια (Σωματική Ψυχοθεραπεία, Gestalt) και ασκεί επαγγελματικά το Shiatsu (διπλωματούχος της Ευρωπαϊκής Σχολής Shiatsu) από το 1994.

Γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε Χορό στην Ελλάδα και στη Νέα Υόρκη (1986-1990). Η δουλειά της βασίζεται στο Σύγχρονο Χορό μέσα από τις τεχνικές somatics (όπως η τεχνική Alexander, η μέθοδος Body-Mind Centering, Susanne Klein, Skinner Release) ενώ παράλληλα ερευνά και εστιάζει στον Αυτοσχεδιασμό και στη μελέτη της Αυθεντικής Κίνησης. Το Contact Improvisation που ασκεί από το 1987 αποτελεί ένα ανοιχτό πεδίο σύνθεσης των εργαλείων που έχει αποκομίσει από τις παραπάνω προσεγγίσεις στην κίνηση, πηγή έκφρασης και συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην ερμηνεία, στη διδασκαλία, στη χορογραφία και στη θεραπεία, τομείς που ασχολείται ανελλιπώς τα τελευταία 25 χρόνια. Συνεργάστηκε με διακεκριμένους ερμηνευτές και δασκάλους διεθνώς αναγνωρισμένους στο CI/New Dance όπως Ray Chang, Nita Little, Mary Prestidge, Nien Mari Chatz, Ka Rustler, Suprapto Suryodarmo και άλλους, διδάσκοντας και οργανώνοντας σεμινάρια και παραστάσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Τα τελευταία δύο χρόνια συνεργάζεται με την Τέτη Νικολοπούλου και άλλους χορευτές του CI και οργανώνουν τις παραστάσεις αυτοσχεδιασμού και Contact Improvisation σε δημόσιους χώρους και ιδιαίτερα τοπόσημα όπως το νέο Μουσείο της Ακρόπολης (site specific performance, Μάιος 201) και την παράσταση Present Bodies in Contact στο Θέατρο Χώρα, Ιούνιος 2012.

Εκπαιδεύει συστηματικά χορευτές – μουσικούς – ηθοποιούς και ερασιτέχνες με στόχο την έρευνα της κίνησης, τη σύνδεση νου και σώματος και την παρουσία στο χορό μέσα από τη σωματικότητα της κίνησης στο studio Present Body, χώρο έρευνας της κίνησης και της έκφρασης που έφτιαξε η ίδια στο κέντρο της  Αθήνας το 2009.

 

Η Χριστίνα Κλεισιούνη αποζητά τη σύνδεση τέχνης και θεραπείας από την αρχή της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής της δραστηριότητας.

 

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ – ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

 

Παράλληλα με τις σπουδές της στο σύγχρονο χορό και την έρευνά της πάνω στην κίνηση μέσα από τις τεχνικές release, έκανε εντατικά προσωπική ανάλυση νεοφροϊδικής κατεύθυνσης στη Νέα Υόρκη, για τέσσερα χρόνια (1987-1991) και συνέχισε στην Αθήνα, σε ομάδα Συστημικής κατεύθυνσης για άλλα τέσσερα χρόνια. Προχώρησε στον επόμενο κύκλο προσωπικής ανάλυσης, εκπαίδευσης και εποπτείας πάνω στη σωματική ψυχοθεραπεία που βασίζεται στη θεωρία του Βίλχελμ Ράιχ, στη σημασία της στάσης του σώματος στην ανάλυση του χαρακτήρα (διπλωματούχος του Κέντρου Μελετών και Ψυχοθεραπείας «Βίλχελμ Ράιχ»). Εκτός από πολλαπλά σεμινάρια αυτογνωσίας και ψυχοθεραπείας με σημαντικούς δασκάλους θεραπευτές όπως Bert Hellinger, Bjorn Blumenthal, Genovino Ferri , Maria Louisa Aversa, Francois Lewine, παρακολούθησε δύο διετή Μάστερ για θεραπευτές, το πρώτο με τον Barrie Simmons, συνεργάτη του Fritz Pearls (Gestalt) και το δεύτερο με τον Alberto Torre (θέμα: Στάση του σώματος και χαρακτήρας). Εργάζεται ως ψυχοθεραπεύτρια  προσφέροντας ατομικές και ομαδικές συνεδρίες από το 1996. Συμμετείχε σε πολλαπλά συνέδρια, ημερίδες και workshops. Είναι μέλος της European Association of Body Psychotherapy.