Συνεντεύξεις

Συνέντευξη της Χριστίνας Κλεισιούνη

Περιοδικό Forma

Μάρτιος 2005

 

Κλεισιούνη Χριστίνα
Χορεύτρια-Χορογράφος, Δασκάλα Κίνησης & Αυτοσχεδιασμού, Ψυχοθεραπεύτρια

Βιογραφικό

Σπούδασε τεχνικές σύγχρονου χορού στην Ελλάδα και συνέχισε τις σπουδές της στη Ν. Υόρκη, όπου ασχολήθηκε με τον αυτοσχεδιασμό, τη φωνητική έκφραση και διδάχτηκε τη συνείδηση του σώματος μέσα από τις τεχνικές release,όπως την τεχνική Alexander, Body-Mind Centering και άλλες. Ασχόλήθηκε ιδιαίτερα με την τεχνική Contact Improvisation που βασίζεται στο άγγιγμα και την επαφή ανάμεσα σε δύο κινούμενους που καθώς εξερευνούν την κιναισθητική εμπειρία και το σωματικό διάλογο μεταξύ τους, χορεύουν ανταλλάσσοντας ερεθίσματα ακολουθώντας το σημείο της επαφής που αλλάζει διαρκώς ενώ χρησιμοποιούν τους νόμους της Φυσικής, παίζουν με το βάρος και την ανυψωτική δύναμη, την κεντρομόλο και τη φυγόκεντρο, την αδράνεια και την ορμή. Παράλληλα με το χορό εξειδικεύτηκε στην ψυχοθεραπεία-ψυχανάλυση σωματικής κατεύθυνσης (Βίλχελμ Ράιχ και μέθοδος Γκέσταλτ) και εκπαιδεύτηκε στο σιάτσου, ειδικότητες τις οποίες ασκεί επαγγελματικά σε ατομικές συνεδρίες. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα και με την πεποίθηση ότι όταν το σώμα προσεγγίζεται με σεβασμό και επιθυμία για εξερεύνηση βγαίνουν πολύ έντονα συναισθήματα και ανακαλύπτει κανείς πολύ σημαντικές πλευρές του εαυτού του, ενσωμάτωσε όλες τις γνώσεις της αλλά και τις επιρροές της από το διαλογισμό και τις ανατολικές φιλοσοφίες, σε ένα μάθημα και το ονόμασε «Συνειδητή Κίνηση & Αυτοσχεδιασμός». Από το 1990 διδάσκει συστηματικά σεμινάρια και μαθήματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό όπως Λονδίνο, Ρώμη, Βερολίνο, Όσλο, Αγία Πετρούπολη, Ν.Υόρκη και συνεργάζεται με διεθνώς αναγνωρισμένους επαγγελματίες στο χώρο της. Η δουλειά της αποσκοπεί στην καλλιέργεια της αυτογνωσίας και της έκφρασης καθώς και στη θεραπεία που περιλαμβάνει τη σύνδεση του νου με το σώμα και το πνεύμα.

Συνειδητή κίνηση & αυτοσχεδιασμός

Το σώμα κάθε ανθρώπου είναι ο καθρέφτης του εαυτού του, που αντικατοπτρίζει το πώς λειτουργεί και το πώς σκέφτεται. Η «συνειδητή κίνηση και αυτοσχεδιασμός» λειτουργούν σε όλα τα επίπεδα (σωματικό, ψυχικό, νοητικό και πνευματικό) και συνδέουν ολόκληρο το άτομο μέσα από το σώμα. Πρόθεση είναι 1.η αυτογνωσία(τεχνικές χαλάρωσης και αφύπνισης, απελευθέρωση της συσσωρευμένης έντασης από τις συνήθειες, δηλαδή από τον κεκτημένο τρόπο χρήσης του σώματος όπου βάζει κανείς μεγαλύτερη προσπάθεια στην κίνησή του χωρίς να το γνωρίζει, αφύπνιση της αναπνοής, εμβάθυνση στον τρόπο που συνδέονται οι άξονες του σώματος και τρόποι για να βρεί ο κινούμενος μεγαλύτερη στήριξη και να κάνει έτσι επαφή με την εσωτερική του δύναμη και τον παρατηρητή που υπάρχει μέσα του) και 2.η έκφραση μέσα από την κίνηση και τη φωνή χρησιμοποιώντας σα μέσο τις τεχνικές αυτοσχεδιασμού. Ένα συνειδητό και ζωντανό σώμα που γνωρίζει τα όριά του καθώς ο άνθρωπος βρίσκεται διαρκώς σ'επαφή με τις αισθήσεις του και τις ανάγκες του εκφράζεται με ελευθερία, δημιουργικότητα και σεβασμό. Έτσι ο μαθητής και καθαρά σωματική εκγύμναση μπορεί να κάνει αλλά και να αντιληφθεί πώς λειτουργεί, να εκπαιδεύσει σωστά τον εαυτό του και να βελτιώσει το επίπεδο της ζωής του και τις σχέσεις του με τους άλλους στην καθημερινή του ζωή. Η ομάδα των μαθητών είναι αυτογνωσιακή και όχι θεραπευτική. Ωστόσο, σε κάποια επίπεδα λειτουργεί και θεραπευτικά καθώς ο μαθητής αλλάζει, βελτιώνει τη στάση του όχι μόνο στο σώμα αλλά και στην επαφή του με τον τρόπο που ζεί. Ανακαλύπει νέες δυνατότητες και αφυπνίζει το δυναμικό του.

Μαθήματα

1o μέρος: Ζέσταμα

Στο πρώτο μέρος του μαθήματος χρησιμοποιούνται τεχνικές release,οι οποίες αποσκοπούν στη συνειδητοποίηση του σώματος, όπως:

Τεχνική Alexander(Release)

Είναι μια τεχνική επανεκπαίδευσης της κίνησης, η οποία έχει διαλογιστικό χαρακτήρα καθώς δάσκαλος και μαθητής αισθάνονται τη διαδικασία μιάς "απλής" κίνησης όπως το περπάτημα, η όρθια στάση ή η κίνηση γιά να καθήσει και να σηκωθεί από μία καρέκλα, στιγμή πρός στιγμή. Ο δάσκαλος χρησιμοποιεί το μη χειραγωγικό άγγιγμα που προτείνει νέες κατευθύνσεις στο σώμα του δέκτη. Παράλληλα η λεκτική υπενθύμιση αφυπνίζει την αίσθηση του μαθητή ενδυναμώνοντας τον παρατηρητή που υπάρχει μέσα του. Επισημαίνοντας λοιπόν πως χρησιμοποιεί το σώμα του στην κίνηση ή τη στάση τη δεδομένη στιγμή , ο δέκτης διευρύνει το χώρο στο νού και το σώμα για να καθρεπτιστεί η συνήθεια του, αισθάνεται αυτό που κάνει και αντιλαμβάνεται νέους τρόπους που φέρνουν την αλλαγή. Χαλαρώνοντας μέσα στο κέντρο του ο μαθητής επιτρέπει να βιώσει καινούργιους τρόπους στήριξης στην κίνησή του και αισθάνεται ροή στην ενέργειά του. Σταδιακά αποκτά περισσότερη εμπιστοσύνη μέσα του, η αλλαγή συνοδεύει τις επιλογές του με πιό λειτουργικό τρόπο. Τα πόδιά του γειώνονται καλύτερα στην επαφή με το έδαφος, το σώμα αποκτά άνεση στην ανυψωτική δύναμη, ο άνθρωπος στέκεται και υπάρχει πιό ανοικτός και παρόν στο άγνωστο. Καθώς η σπονδυλική και οι κλειδώσεις γενικότερα αποσυμπιέζονται από περιττές εντάσεις και κρατήματα ο μαθητής αναπνέει και κινείται πιό ελεύθερα στο χώρο. Η κίνηση αποκτά μεγαλύτερη οικονομία, η αίσθηση είναι σα να συμβαίνει από μόνη της, χωρίς προσπάθεια. Η τεχνική διδάσκεται συνήθως ατομικά. Δεν χρησιμοποιείται αμιγώς στο μάθημα αλλά χρησιμοποιούνται διαρκώς η βάση και οι αρχές από τη φιλοσοφία της.

Contact Improvisation

Ξεκίνησε γύρω στο ’70 από την Αμερική και χρησιμοποιείται πλέον στις πιο μεγάλες ομάδες χορού, διεθνώς. Πρόκειται για έναν συνδυασμό σύγχρονου χορού με πολεμικές τέχνες. Περιέχει πολλά στοιχεία από το αϊκίντο και το τζούντο χωρίς όμως τα στοιχεία της άμυνας και της επίθεσης. Η συγκεκριμένη τεχνική αφορά τους ερασιτέχνες που θέλουν να ασκηθούν και να αναπτύξουν το σώμα τους και την κίνησή τους αλλά και επαγγελματίες χορευτές. Μπορεί να ξεκινήσει κανείς από πολύ απλές ασκήσεις και να καταλήξει σε πολύ περίπλοκες, ακροβατικές ακόμα, κινήσεις. Βασίζεται κυρίως στα δύο άτομα, αλλά μπορεί να επεκταθεί και στην ομάδα. Στο χορό αυτό έχουμε δύο κινούμενους που ακολουθούν το σημείο της επάφής που αλλάζει διαρκώς και τους συνδέει καθώς αφήνονται σε ένα παιχνίδι με τη ροή της κίνησης και το βάρος που μοιράζονται. Οσο πιό μεγάλη ευκολία αποκτά ο κινούμενος με δεξιότητες όπως το κύλισμα, η σπειροειδής κίνηση, η ανέλιξη, το γλίστριμα καθώς διαπραγματεύεται τη φυγόκεντρο και την κεντρομόλο δύναμη, την έλξη της βαρύτητας ή την ανύψωση, την εξισορρόπηση και την αντίσταση, την αδράνεια και την ορμή, τόσο πιό ασφαλής και ζωντανός μπορεί να νιώθει όταν χορεύει.

Ο διάλογος αυτός βασίζεται στην αίσθηση, στα αντανακλαστικά σε εγρήγορση, στη διαίσθηση και τη φαντασία. Καθώς τα σώματα συνδέονται μέσα από την επαφή που διαρκώς δίνει νέες παρορμήσεις και ερεθίσματα δίνοντας ο ένας κινούμενος το βάρος του στον άλλον, οι χορευτές απολαμβάνουν τις πτώσεις και τις πτήσεις στον αέρα καθώς στηρίζονται από το ζευγάρι τους ενώ χορεύουν μαζί στο χώρο. Ο κινούμενος αποκτά εμπειρίες μέσα από την απόσταση και την εγγύτητα, μαθαίνει να εμπιστεύεται στο να δίνει και να παίρνει τη στήριξη με αρμονία, έρχεται σ'επαφή με πρωτόγνορες ίσως εμπειρίες όπως μπορεί να νιώθει ένα ψάρι στο νερό η πως είναι να αιωρείται κανείς σαν πουλί στον αέρα και να ελίσσεται εύκολα σε όλα τα επίπεδα στο χώρο. Πρόκειται για έναν διάλογο που γίνεται μέσω της κίνησης, με τον οποίο δεν καλλιεργείται μόνο η αίσθηση της αφής αλλά και όλες οι άλλες αισθήσεις, ο νούς γίνεται ένα με ολόκληρο το σώμα που είναι παρόν στο να δρά και να αντιδρά με μεγαλύτερη ευελιξία και περιέργεια στα ερεθίσματα που δέχεται και δίνει σε σύνδεση με τον εαυτό του και το εξωτερικό περιβάλλον.

Η τεχνική αυτή ταιριάζει πολύ και στους άντρες. Απευθύνεται σε ερασιτέχνες που ενδιαφέρονται γιά τη δημιουργική εκγύμναση που απολαμβάνει κανείς σφαιρικά την κίνηση στο χώρο. Η φιλοσοφία αυτού του χορού πρεσβεύει την ισοτιμία ανάμεσα στα δύο φύλα και το σεβασμό γιά τη διαφορετικότητα. Η τεχνική ασκείται από επαγγελματίες χορευτές, από ερασιτέχνες με δεξιότητες στην κίνηση ως και από ανθρώπους με ειδικές ανάγκες. Έτσι η άσκηση αυτή χρησιμοποιείται και γιά θεραπευτικούς σκοπούς. Στο εξωτερικό ασχολούνται με αυτήν άνδρες που αγαπούν το συνδυασμό άθλησης και έκφρασης

Body-Mind Centering

Έχει ιδιαίτερα θεραπευτικό χαρακτήρα και λειτουργεί με την έρευνα της κίνησης, μέσα από την ανατομία και τη φυσιολογία του σώματος. Ξεκίνησε παράλληλα με το Contact Improvisation, από την Αμερική, από την Bonnie Bainbridge Cohen η οποία ανέλυσε κάθε σύστημα του σώματος με στόχο να κάνει τη θεωρητική γνώση της ανατομίας και της φυσιολογίας του, βιωματική και να τη μετατρέψει σε αίσθηση και δράση στο χώρο. Η σύνδεση της θεωρητικής γνώσης με τη βιωματική βοηθάει πολύ στην κίνηση. Αρχικά οι κινήσεις κατευθύνονται από το διδάσκοντα. Δίνεται συνήθώς ένα θέμα και στη συνέχεια ο καθένας εξερευνά τον εαυτό του μέσα από τη δική του κίνηση. Οι ασκήσεις αυτές βοηθούν να ελευθερωθεί η κίνηση των μαθητών, να φέρουν τον εαυτό τους σε επίγνωση, να έρθουν σε επαφή με αυτό που αισθάνονται, να βελτιώσουν την αναπνοή τους, να συνειδητοποιήσουν πώς χρησιμοποιούν τις κλειδώσεις, να «ανοίξει» και να μαλακώσει το σώμα τους, έτσι ώστε να κινούνται με λιγότερη προσπάθεια και μεγαλύτερη ροή. Μεγάλη έμφαση δίνεται στις εμπειρίες που δίνει η αφύπνιση με την Εξελικτική Κίνηση που μεταφέρει στον άνθρωπο ξεχασμένες ενίοτε γνώσεις που ενυπάρχουν μέσα του και συνδέονται από τη ζωή ενός μονοκύτταρου οργανισμού μέχρι τις πρώτες κινήσεις ενός εμβρύου, ενός παιδιού ή ενός ζώου περνώντας από όλα τα στάδια της εξέλιξης μέχρι την ενηλικίωση του ανθρώπου, το περπάτημα στην καθετότητα.

2ο μέρος

Το δεύτερο μέρος αφορά την πιο ελεύθερη κίνηση αλλά πάντα μέσα από την κατεύθυνση που έχει δοθεί απ’ την αρχή του μαθήματος. Δίνονται στοιχεία γιά να δημιουργηθεί κινησιολογικός διάλογος σε ζευγάρια ή ομάδες και μετά την εμπειρία μιλάμε γι'αυτό που βιώσαμε ώστε να έρθει η δουλειά σε πιό συνειδητό επίπεδο και να κατασταλλάξει καλύτερα μέσα μας.

Το χαρακτηριστικό σ'αυτά τα μαθήματα είναι πως ένα μάθημα δεν επαναλαμβάνεται ποτέ το ίδιο δηλαδή με την ίδια σειρά των ασκήσεων και ιδεών πρός έρευνα. Υπάρχει μεγάλος πλούτος στους τρόπους με τους οποίους μπορεί να προσεγγίσει ο δάσκαλος και ο μαθητής το κάθε θέμα. Έτσι ο κάθε συμμετέχων μαθαίνει να αναλαμβάνει δημιουργικά την έρευνα της κίνησής του με τη σταθερή υποστήριξη και το καθρέπτισμα που προσφέρει ο δάσκαλος.

Θεματολογία ασκήσεων

Τα θέματα που δουλεύονται ποικίλουν: παρατήρηση της αναπνοής, απελευθέρωση των κλειδώσεων, χρησιμοποίηση του βλέμματος, επαφή με την κίνηση μέσα από τα εσωτερικά όργανα και οι κινησιολογικές ποιότητες που αναδύονται από αυτά αναλόγως, απελευθέρωση του αυχένα ή της λεκάνης, απελευθέρωση της σπονδυλικής στήλης ή η αίσθησή της με λεπτομέρεια, επέκταση των μυών, ισορροπία ανάμεσα στη συστολή και τη διαστολή, αιώρηση και πτώση, αναπήδηση κ.ά..Χρησιμοποιούμε τον οραματισμό και βασικές γνώσεις από την ανατομία και τη φυσιολογία του σώματος που δίνονται κατά τη διάρκεια της άσκησης έτσι ώστε να φέρουμε τη θεωρία κοντά στο βίωμα και η γνώση να γίνει πειραματισμός, αίσθηση και δράση. Εξερευνούμε έτσι τους τρόπους γιά να νιώσουμε την κίνηση με μεγαλύτερη ευκολία, στήριξη και φυσικότητα μειώνοντας την περιττή ένταση που συμβαίνει από τη δυσλειτουργική χρήση του σώματος και τη στάση χωρίς επίγνωση. Ένα σημαντικό θέμα είναι το πώς συνδέεται το κέντρο του σώματος (κέντρο βάρους) -μέσω του κάθετου άξονα της βαρύτητας- με την περιφέρεια (τα άκρα). Δηλαδή πώς μπορεί η κίνηση να ξεκινάει από το κέντρο, να επεκτείνεται στα άκρα και από κει στο χώρο ή πώς μπορεί να ξεκινάει περιφερειακά και να φτάνει στο κέντρο, με δεδομένη τη σύνδεση του κέντρου με την περιφέρεια.

Παράδειγμα1:

Ο τρόπος σκέψης αντανακλάται πολύ στη στάση του σώματος. Όταν κάποιος περπατάει σκυφτός σημαίνει ότι η έλξη της βαρύτητας υπερνικά την ανυψωτική δύναμη. Σ’ αυτήν την περίπτωση υπάρχει το ενδεχόμενο να δημιουργούνται προβλήματα στον αυχένα και συμπίεση στη σπονδυλική στήλη και κατ’ επέκταση και συμπίεση των εσωτερικών οργάνων. Αν η στάση αυτή είναι παγιωμένη είναι πιθανό να δημιουργούνται δυσλειτουργίες στο σώμα (να έχει κλείσει ο θώρακας ή η καρδιά, να πιέζονται τα όργανα στη λεκάνη ή στο θώρακα κ.ά.). Η συγκεκριμένη στάση αντανακλά -σε ψυχολογικό επίπεδο- την κατάσταση ενός ανθρώπου που ίσως να βρίσκεται σε κατάθλιψη, που δυσκολεύεται να «ανοίξει», να αναπνεύσει και να περπατήσει όρθιος και να εκτεθεί καλύτερα στη σχέση του με τη ζωή, που τον τραβάει η πτώση. Το περπάτημα, η στάση και η μεταφορά του βάρους δουλεύονται πολύ σε όλο το μάθημα. Αρχικός στόχος είναι να έρθει ο μαθητής σ’ επίγνωση μ’ αυτό που του συμβαίνει, να έρθει σ’ επαφή με τον εαυτό του και το σώμα του και στη συνέχεια να αρχίσουν να γίνονται οι αλλαγές. Δοκιμάστε αν: θέλετε απλώς να γυμναστείτε, έχετε κάποια προβλήματα στο σώμα σας και θέλετε να τα βελτιώσετε, έχετε στρες και θέλετε να ελευθερώσετε την κίνησή σας, να βελτιώσετε την αναπνοή σας, να συνδυάσετε την άσκηση με την αυτογνωσία (εναλλακτική μορφή άσκησης), ενδιαφέρεστε για το χορό και την έκφραση (ακόμη και σε επαγγελματικό επίπεδο).

Για να συμμετέχει κανείς δεν είναι απαραίτητο να έχει κάποια προηγούμενη γνώση ή επαφή, ενώ καθένας μπορεί να δουλέψει ανάλογα με το δικό του επίπεδο (σωματικό, ηλικιακό κλπ.).

Η συνειδητή κίνηση & αυτοσχεδιασμός είναι κάτι που διδάσκεται με δημιουργικό τρόπο, μαθαίνεται και κάποια στιγμή ο μαθητής μπορεί να κάνει πάρα πολλά πράγματα μόνος του στην καθημερινή του ζωή. Υπάρχουν ακόμη και περιπτώσεις μαθητών που προχώρησαν και εκπαιδεύτηκαν στο εξωτερικό, σε τεχνικές θεραπευτικής κατεύθυνσης, ενώ άλλοι το χρησιμοποίησαν για τη δική τους δουλειά και έρευνα